Complexe PTSS is een vorm van posttraumatische stress die kan ontstaan na langdurige of herhaalde traumatische ervaringen. Denk bijvoorbeeld aan emotionele of lichamelijke mishandeling, verwaarlozing, huiselijk geweld, langdurige onveiligheid of ingrijpende ervaringen in de kindertijd.

Wat veel mensen niet weten, is dat complexe PTSS niet alleen invloed heeft op je gedachten en emoties, maar ook op je lichaam. Je kunt lichamelijke klachten ervaren zonder meteen te begrijpen waar ze vandaan komen. Je lichaam kan als het ware op gevaar blijven reageren, ook wanneer de situatie inmiddels veilig is.

Wat gebeurt er in je lichaam bij complexe PTSS?

Wanneer je langdurig in een onveilige situatie leeft, leert je lichaam voortdurend alert te zijn. Je zenuwstelsel probeert je te beschermen door gevaar zo snel mogelijk te signaleren. Dat is een natuurlijke overlevingsreactie.

Maar als deze alarmstand te lang actief blijft, kan het moeilijk zijn om echt tot rust te komen. Je lichaam blijft gespannen, je gedachten blijven doorgaan en zelfs op momenten waarop er niets aan de hand lijkt te zijn, kun je je onrustig voelen.

Het is alsof je lichaam nog steeds moet overleven, terwijl je juist behoefte hebt aan rust en veiligheid.

Lichamelijke symptomen van complexe PTSS

Complexe PTSS kan zich op verschillende manieren uiten. Niet iedereen ervaart dezelfde klachten en de intensiteit ervan kan per persoon en periode verschillen.

1. Aanhoudende spanning in je lichaam

Je spieren kunnen vrijwel voortdurend aangespannen zijn. Dit merk je bijvoorbeeld aan pijn in je nek, schouders of rug, een gespannen kaak, tandenknarsen of terugkerende hoofdpijn. Zelfs wanneer je probeert te ontspannen, kan het voor je lichaam moeilijk zijn om de spanning los te laten.

2. Extreme vermoeidheid en uitputting

Voortdurend alert zijn kost veel energie. Wanneer je lichaam steeds prikkels verwerkt en mogelijk gevaar inschat, kan dat enorm vermoeiend zijn.

Je kunt wakker worden zonder je uitgerust te voelen, overdag uitgeput raken of na sociale contacten nauwelijks energie over hebben. Soms kan zelfs een kleine taak als een enorme opgave voelen.

3. Hartkloppingen, trillen en een opgejaagd gevoel

Je hart kan plotseling sneller gaan kloppen. Misschien ga je zweten, trillen of sneller ademen, of krijg je het gevoel dat er iets misgaat. Soms gebeurt dit zonder dat je bewust weet waarom je angstig of gespannen bent.

Je lichaam kan reageren op een stem, gezichtsuitdrukking, geluid of situatie die je onbewust aan eerdere ervaringen herinnert.

4. Buikklachten en problemen met je spijsvertering

Stress beïnvloedt de samenwerking tussen je hersenen en je darmen. Daardoor kun je last krijgen van buikpijn, misselijkheid, een opgeblazen gevoel, diarree, verstopping of veranderingen in je eetlust.

Je kunt letterlijk een knoop in je maag voelen wanneer je spanning ervaart. Emoties spelen zich niet alleen in je hoofd af; ze kunnen ook lichamelijk voelbaar zijn.

5. Slaapproblemen

Misschien heb je moeite met inslapen, word je vaak wakker of heb je last van nachtmerries. Soms ben je lichamelijk uitgeput, terwijl je hoofd actief blijft.

Je lichaam wil rust, maar je zenuwstelsel lijkt nog niet te begrijpen dat het veilig genoeg is om de controle los te laten.

6. Overprikkeling

Geluiden, drukte, onverwachte veranderingen of veel sociale contacten kunnen overweldigend voelen. Je kunt sneller geïrriteerd raken, behoefte hebben aan afzondering of het gevoel krijgen dat alles te veel is.

Dat betekent niet dat je zwak bent. Het kan betekenen dat je al veel energie gebruikt om met spanning en prikkels om te gaan.

Mentale en emotionele gevolgen

Naast lichamelijke klachten kan complexe PTSS ook diep ingrijpen in de manier waarop je jezelf en de wereld ervaart.

Je kunt last hebben van:

• Angst, verdriet, boosheid of schuldgevoelens.
• Schaamte en het gevoel dat je niet goed genoeg bent.
• Piekeren en het voortdurend analyseren van situaties.
• Moeite met concentreren of dingen onthouden.
• Herinneringen of nachtmerries die je terugbrengen naar eerdere gebeurtenissen.
• Het vermijden van situaties die onveilig voelen.
• Je emotioneel afgesloten of leeg voelen.
• Dissociatie: het gevoel dat je losstaat van jezelf of je omgeving.

Soms voel je juist heel veel, terwijl het op andere momenten lijkt alsof je helemaal niets meer voelt. Beide ervaringen kunnen bij