Fases van verandering - actie

De actiefase is de periode waarin iemand daadwerkelijk nieuw gedrag uitvoert of ongewenst gedrag heeft stopgezet. Het gaat niet langer om plannen of overwegen, maar om doen.

Voorbeelden:

• Iemand sport minimaal drie keer per week

• Iemand is gestopt met roken

• Iemand past actief een nieuw voedingspatroon toe

• Iemand gebruikt nieuwe communicatieve vaardigheden op het werk

Kenmerkend is dat het gedrag nog relatief nieuw is (meestal korter dan zes maanden) en daardoor nog niet volledig verankerd.

De actiefase heeft een aantal duidelijke kenmerken:

• Concreet gedrag: Verandering is zichtbaar en observeerbaar

• Hoge inzet: De verandering kost bewuste aandacht en energie

• Verhoogde kwetsbaarheid: Terugval ligt op de loer

• Leren door ervaring: Succes en fouten leveren directe feedback

• Externe steun is belangrijk: Aanmoediging vergroot volhouden

In de actiefase zijn specifieke strategieën effectief:

1. Structuur en planning

• Duidelijke routines

• Concrete afspraken (wat, wanneer, hoe)

• Realistische doelen

2. Zelfmonitoring

• Bijhouden van gedrag (dagboek, app, checklist)

• Reflectie op wat wel en niet werkt

3. Positieve bekrachtiging

• Successen bewust vieren

• Beloningen koppelen aan volgehouden gedrag

4. Sociale ondersteuning

• Steun van vrienden, collega’s of professionals

• Verantwoordingsmomenten (check-ins)

Ondanks motivatie en inzet kent de actiefase ook risico’s:

• Te hoge verwachtingen → teleurstelling

• Overbelasting → uitputting of afhaken

• Alles-of-niets-denken → één fout voelt als falen

• Onvoldoende voorbereiding op moeilijke situaties

Bewustzijn van deze valkuilen helpt om ze tijdig te herkennen en bij te sturen.

Terugval betekent niet dat de verandering is mislukt. Het is een normaal onderdeel van het veranderproces.

In de actiefase is het belangrijk om:

• Terugval te analyseren zonder oordeel

• Te leren van wat misging

• Het gedrag zo snel mogelijk weer op te pakken

Een flexibele en lerende houding vergroot de kans op succes op de lange termijn.

Wanneer het nieuwe gedrag langer wordt volgehouden en meer automatisch wordt, verschuift de focus naar de behoudfase. De actiefase vormt daarmee de brug tussen motivatie en duurzame verandering.

Belangrijke signalen dat iemand richting behoud gaat:

• Minder bewuste inspanning nodig

• Meer vertrouwen in eigen kunnen

• Gedrag wordt onderdeel van het dagelijks leven

De actiefase is het hart van verandering: hier wordt intentie werkelijkheid. Door structuur, ondersteuning en realistische verwachtingen te combineren, kan deze fase uitgroeien tot de basis voor blijvend gedrag. Succes in de actiefase vraagt niet om perfectie, maar om volhouden, leren en bijsturen.