Fases van verandering - onderhoud

Gepubliceerd op 6 januari 2026 om 21:00

In deze fase heeft iemand het nieuwe gedrag al succesvol ingevoerd en ligt de focus op volhouden, terugval voorkomen en integratie in het dagelijks leven.

 

Wat is de onderhoudsfase?

De onderhoudsfase begint meestal na zes maanden consequent nieuw gedrag en kan maanden tot jaren duren. Het doel is niet langer starten met veranderen, maar het behouden van de verandering op de lange termijn.

Voorbeelden:

  • Iemand sport al maanden regelmatig

  • Iemand is gestopt met roken en blijft rookvrij

  • Iemand eet structureel gezonder

 
Kenmerken van de onderhoudsfase

  • Het nieuwe gedrag voelt steeds meer normaal en vanzelfsprekend

  • De motivatie is vaak stabieler, maar minder bewust aanwezig

  • Risico op terugval blijft bestaan, vooral bij stress of verandering

  • Zelfvertrouwen groeit door herhaalde successen

 
Veelvoorkomende uitdagingen

Hoewel de grootste verandering al is gemaakt, kent deze fase eigen valkuilen:

  • Verslapping: minder alert zijn omdat het “goed gaat”

  • Overmoed: denken dat terugval niet meer mogelijk is

  • Externe triggers: stress, sociale druk, life-events

  • Verveling: het nieuwe gedrag voelt minder belonend

 
Terugval: normaal en leerzaam

Terugval hoort bij gedragsverandering en betekent niet dat de verandering is mislukt. In de onderhoudsfase wordt terugval gezien als:

  • Een signaal om strategieën aan te scherpen

  • Een leermoment over risicosituaties

  • Een kans om veerkracht te versterken

Belangrijk is hoe snel iemand het gewenste gedrag weer oppakt.

 
Effectieve strategieën in de onderhoudsfase

1. Blijf bewust reflecteren

Sta regelmatig stil bij:

  • Waarom je deze verandering wilde

  • Wat het je oplevert

  • Welke situaties lastig blijven

2. Bouw ondersteunende routines

  • Maak het gedrag onderdeel van vaste patronen

  • Automatiseer waar mogelijk

3. Anticipeer op risicosituaties

  • Herken persoonlijke triggers

  • Maak vooraf een terugvalplan

4. Zoek blijvende ondersteuning

  • Sociale steun (omgeving, coach, groep)

  • Positieve feedback en erkenning

5. Vier mijlpalen

Ook in deze fase blijft beloning belangrijk, hoe klein ook.

 
Rol van professionals en begeleiders

In de onderhoudsfase ligt de rol van begeleiding vooral op:

  • Bekrachtigen van succes

  • Normaliseren van twijfel of terugval

  • Helpen bij langetermijnplanning

  • Vergroten van zelfeffectiviteit

 
Onderhoud als levensfase

Onderhoud is geen eindpunt, maar een doorlopende fase. Gedrag kan opnieuw onder druk komen te staan, waarna iemand tijdelijk terug kan schuiven in het veranderingsmodel. Dat is normaal en onderdeel van duurzaam veranderen.

 
Samenvatting

  • Onderhoud draait om volhouden en stabiliseren

  • Terugval is mogelijk én leerzaam

  • Bewustzijn, voorbereiding en ondersteuning zijn sleutelwoorden

  • Duurzame verandering vraagt blijvende aandacht

De onderhoudsfase bepaalt uiteindelijk of verandering tijdelijk of blijvend is.

 

Veel liefs,

Femke 💚

«   »