Signalen van verslaving

Verslaving kan iedereen treffen, ongeacht leeftijd, achtergrond of levensstijl. Het is vaak geen plotselinge gebeurtenis, maar een proces dat zich geleidelijk ontwikkelt. Wat begint als gebruik of gedrag “voor de ontspanning” kan langzaam uitgroeien tot een patroon dat moeilijk te doorbreken is.
Het tijdig herkennen van de signalen is essentieel om verslaving te voorkomen of vroegtijdig in te grijpen.

1. Verlies van controle

Een van de belangrijkste kenmerken van verslaving is het verlies van controle over gebruik of gedrag. Iemand neemt zich bijvoorbeeld voor om te stoppen of te minderen, maar slaagt daar niet in. Er is vaak sprake van herhaald gebruik, ondanks de wens of de intentie om te stoppen.

2. Toenemende tolerantie

Bij langdurig gebruik van bepaalde middelen of gedrag kan het lichaam gewend raken aan de effecten. Er is dan steeds meer nodig om hetzelfde gevoel of resultaat te bereiken. Dit fenomeen heet tolerantie en is een duidelijk waarschuwingssignaal voor afhankelijkheid.

3. Ontwenningsverschijnselen

Wanneer het middel of gedrag wordt verminderd of gestopt, kunnen ontwenningsklachten optreden. Deze klachten verschillen per verslaving, maar kunnen bestaan uit prikkelbaarheid, somberheid, trillen, zweten, slapeloosheid of angstgevoelens.
Deze verschijnselen geven aan dat het lichaam en de geest afhankelijk zijn geraakt.

4. Verwaarlozing van verantwoordelijkheden

Een verslaving kan ervoor zorgen dat dagelijkse verplichtingen – zoals werk, school of zorgtaken – minder aandacht krijgen. Iemand komt te laat, presteert minder goed of zegt sociale afspraken af. Ook persoonlijke verzorging of financiële verantwoordelijkheden kunnen worden verwaarloosd.

5. Voortdurende preoccupatie

Een ander kenmerk is dat iemand steeds bezig is met het gebruik of gedrag: het plannen, uitvoeren of herstellen ervan. Er is weinig ruimte over voor andere activiteiten of interesses. De verslaving neemt steeds meer tijd en gedachten in beslag.

6. Ontkenning en geheimhouding

Veel mensen met een verslaving ontkennen dat er een probleem is of verbergen hun gebruik voor anderen. Dit kan zich uiten in het verzwijgen van de hoeveelheid, het vermijden van gesprekken over het onderwerp of het bagatelliseren van de gevolgen.

7. Verminderd plezier in andere activiteiten

Waar vroeger plezier werd beleefd aan hobby’s, sociale contacten of werk, neemt de interesse in deze zaken af. De verslaving vervangt andere bronnen van voldoening en wordt het middelpunt van het dagelijks leven.

Vroegtijdig ingrijpen is cruciaal

Het herkennen van deze signalen betekent niet altijd dat er sprake is van een verslaving, maar het kan wel wijzen op een toenemend risico op afhankelijkheid.
Vroegtijdig hulp zoeken kan voorkomen dat het probleem groter wordt en vergroot de kans op herstel aanzienlijk.

Hulp en ondersteuning

Bij vermoedens van verslaving is het belangrijk om professionele hulp te zoeken.
Een gesprek met de huisarts, een psycholoog of een gespecialiseerde verslavingszorginstelling kan helpen om de situatie in kaart te brengen en passende ondersteuning te bieden.

Onthoud: Verslaving is een behandelbare aandoening. Met de juiste begeleiding en steun is herstel mogelijk.

Veel liefs,

Femke 💚